Florür Gerçekten Zararlı mıdır?
Ağız ve diş sağlığı, genel sağlık açısından ihmal edilmemesi gereken önemli bir konudur. Bu nedenle diş fırçalama akışkanlıklarından diş macunu seçimine kadar her konuda yeterli düzeyde bilgiye sahip olmak önemlidir. Çünkü ağız bakımının temeli, aslında doğru ve düzenli diş fırçalamaktan geçmektedir.
Bu rutinin kritik unsurlarından biri ise doğru diş macununun seçilmesidir. Öncelik, ihtiyacı belirlemek ve buna uygun içerikteki bir diş macununu kullanmak olmalıdır.
Özellikle florür konusu uzun ise diş macunu seçimi adına yıllardır tartışma yaratmıştır: Florür gerçekten zararlı mı? Vücutta birikim yapar mı? Bu gibi sorular birçok insanın florürden ‘korkmasına’ dahi sebep olmuştur.
Peki, florür sanıldığı kadar zararlı mıdır?
Florür aslında diş çürümesini önleme etkin bir maddedir. Aşırı kullanımı elbette ki zararlı olmakla birlikte, doğru kullanımı ise ağız ve diş sağlığı adına fayda sağlayacaktır.
Florür hakkındaki gerçekleri Dentince’nin uzman diş hekimlerinden öğrenelim…
Florür Nedir? Diş Sağlığı İçin Önemli Midir?
Florür, doğal olarak bulunan bir mineraldir ve suda, toprakta, bitkilerde eser miktarda bulunur. Genel olarak florür iyonu, diş minesini güçlendirerek çürük oluşumunu engelleyen bir etki gösterir. Bu özelliği sayesinde ağız hijyenine de yardımcı olmaktadır.
Florür, kullanımı esnasında diş minelerini adeta koruyucu bir katman gibi sarmaktadır. Bu da asit hasarına karşı dişlerin daha güçlü olmasını sağlar. Bununla birlikte florürde bulunan antibakteriyel özellik de ağız içerisindeki olası zararlı bakterilerin etkinliğini azaltabilmektedir.
Bu özelliklerine rağmen florür hakkında bazı olumsuz bilgiler de yer almaktadır. Bilimin görüşü ise bu konudaki kafa karışıklığını aydınlatır niteliktedir:
Dünya çapında yer alan çalışmalar, topikal olarak uygulanan yani diş yüzeyinde kalan florürün çürüğü önlemeye yardımcı olduğunu göstermektedir. Bu uygulama, diş macunu aracılığıyla gerçekleşmektedir. Yani, florürlü diş macunlarının doğru kullanımı, uygun kişilerde gerçek anlamda fayda sağlamaktadır. Düzenli olarak florür içeren diş macunlarının kullanılmasıyla çürük insidansı belirgin şekilde azalır.
Florürün bu etkisi, diş minesinin dış etkenlere karşı daha dirençli hale gelmesine de yardımcıdır. Asit oluşumunu azaltır ve diş minesinin yeniden mineralize olmasını sağlar. Kontrollü kullanımı ile florürden birçok fayda görmek mümkündür. Ancak, yanlış ve aşırı kullanımı dişlerde lekelenme veya dental florozis oluşumu gibi sorunlara da neden olabilmektedir.
Florürlü diş macunlarının kullanımında, tüm bu bilgileri göz önünde bulundurmak önemlidir.
Florür İçeren Diş Macununun Faydaları Nelerdir?
Florürlü diş macunlarının faydalarını özetlemek gerekirse, öncelikle diş çürümesini önlemedeki etkisi açıklanmalıdır.
Diş macunları ve ağız gargaraları içerisindeki florür, tıpkı bir katman gibi diş minesini sarmakta ve güçlendirmektedir. Bu sayede dişler, plak sebebiyle oluşan asitlere ve dolayısıyla çürümelere karşı daha dayanıklı hale gelir. Günde 2 kez yapılan düzenli fırçalama ile çürük oluşum riski ciddi oranda azalmaktadır.
- Florür içerikli diş macunlarının diğer faydaları ise şöyledir:
- Başlangıç seviyesindeki çürüklerin ilerlemesini yavaşlatmak
- Genel ağız sağlığını desteklemek
- Ağız içi bakteri oluşumunu azaltmak
- Ağızdaki bakteriyel hasar riskini azaltmak
Florürlü Diş Macunlarının Zararları Nelerdir?
Her şeyde olduğu gibi, florürün de doğru dozda ve doğru metotla kullanılması önemlidir. Diş macunları içerisindeki düşük miktarlı kullanımı, çoğunlukla fayda sağlamaya yöneliktir. Uzun süreli ve yüksek dozlu kullanımı ise bazı rahatsızlıklara zemin hazırlayabilir.
Aşırı Florür Alımı
Çok fazla florüre maruz kalmak, ‘dental florozis’ adı verilen bir lekelenme sorununa neden olabilmektedir. Bu, diş minesinde beyaz ve kahverengi lekelerin oluşmasıyla karakterize bir rahatsızlıktır. Sorunun özellikle çocuklarda görülmesi sebebiyle ise belli bir yaşa kadarki çocuklar için florürsüz diş macunu önerilmektedir.
Aşırı miktar kullanım, ayrıca çok nadiren de olsa kemiklerde sertleşmeye, eklem ağrılarına ve hareket kısıtlılığına yol açmaktadır. Yanlışlıkla, çok fazla miktarda florür yutulduğunda ise mide bulantısı, kusma ve karın ağrısı gibi acil müdahale gerektiren semptomlar ortaya çıkabilir.
Vücutta Birikme Endişesi
Çok yüksek dozlarda florürün kemiklerde veya yumuşak dokularda birikebilmektedir. Öyle ki vücutta emilen florürün büyük bir kısmı idrarla atılırken, geri kalanı uzun süre vücutta kalabilir. Yüksek dozlar ise toksik etki yapabilir.
Vücutta biriken florür, atılamadığı zaman tiroid hormonunun üretimini de olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Ancak bunlar, düzenli diş fırçalama sürecinde görülmesi neredeyse imkansız durumlardır. Diş hekimi kontrolünde önerilen uygun diş macununun kullanılması ile olası risk de kontrol altına alınmaktadır.
Diş Macunu Türleri Nelerdir?
Diş macununun ‘tür’ olarak ayırmak aslında doğru değildir. Buradaki belirleyici aslında tamamen ihtiyaçla ilgilidir.
Birçok farklı ihtiyaca uygun, özel olarak formüle edilmiş diş macunu bulunmaktadır. Bunların en bilinenleri ise şöyledir:
Standart Florürlü Diş Macunları
Florür içerikli diş macunları, en yaygın kullanılan tiptir. Günlük bakım, çürük ve plak kontrolü için idealdir. Florür sayesinde diş minesi güçlenir ve asit erozyonlarına karşı koruma sağlanır.
Hassasiyet Azaltıcı Diş Macunları
Bu tür macunlar, özellikle sıcak ve soğuk hassasiyetini azaltmak adına geliştirilen özel maddeleri içermektedir. İçeriklerinde bulunan potasyum nitrat gibi etkin maddeler, hassasiyeti azaltır.
Beyazlatıcı Diş Macunları
Bu macunlar çoğu insan tarafından bilinçsizce kullanılmaktadır. ‘Daha beyaz’ dişlere sahip olmak isteyenlerin ilk tercihi olsa da beyazlatıcı özellikleri aynı zamanda hafif aşındırıcı partikülleri içerdiklerini göstermektedir. Bu grup macunlardaki kimyasal beyazlatıcı maddeler, yüzey lekelerini azaltmayı hedefler. Ancak bilinçsiz ve aşırı kullanımı diş minesinin aşınmasına neden olabilir.
Tartar Kontrolü Sağlayan (Tartar Sökücü) Diş Macunları
Söz konusu macunlar, plakların sertleşmesini ve tartara dönüşmesini önleyen özel bileşenleri içermektedir. Bu, aynı zamanda diş eti iltihabını önlemeye de yardımcı olabilir.
Doğal İçerikli, Florürsüz Diş Macunları
Florür kullanmak istemeyen veya florürlü içeriklerin uygun olmadığı kişiler için geliştirilmiş bu macunlar, tamamen doğal içeriklere sahiptir. Bitkisel veya mineral bazlı ürünlerle üretilen doğal diş macunları, diş minesini koruyucu florürü içermediği nedenle güçlendirme görevini yerine getirmemektedir. Bu grup macunlar genel diş temizliği için uygun olabilir.
Çocukların Kullanımına Uygun Diş Macunları
Özellikle 2-6 yaş arası çocukların kullanımı için geliştirilen ve florür içermeyen bu macunlar genelde yutulmaya daha uygundur. Bu sayede çocuklar tarafından güvenle kullanılabilir. Diş fırçalama alışkanlığının kazandırıldığı dönem için oldukça uygundur. Süt dişleri için ağır olan etken maddeleri içermeyen bu macunlar, aynı zamanda tartar koruması yapan maddelere ve paraben gibi içeriklere de sahip olmamalıdır.
Sigara İçenlere Özel Formüle Edilmiş Diş Macunları
Sigara ve tütün ürünleri alışkanlığı bulunan kişilerde meydana gelen katran birikimi neticesinde lekeli ve sararmış diş görünümü oluşabilmektedir. Zamanla meydana gelen bu kötü görüntüyü gidermek ve diş sağlığını bir nebze koruyabilmek amacıyla bu grup macunlar özel olarak geliştirilmiştir. Diğer macunlara oranla daha güçlü etkiye sahip olan bu macunların çok fazla kullanımı ve kullanım esnasında dişlerin çok sert fırçalanması ise diş minesini aşındırıcı etki yapabilir.
Diş macunu seçerken mutlaka uzman görüşü almak önemlidir. Dentince, ağız ve diş sağlığı konusunda sunduğu koruyucu ve tedavi edici sağlık hizmetlerinin yanı sıra bu gibi önerilerle de ağız ve diş sağlığının sürdürülebilir hale gelmesine yardımcı olmaktadır.
İyi Bir Diş Macunundaki Özellikler Nelerdir?
Birçok insan daha lezzetli olan, fırçalama sonrası ferah bir nefes bırakan ve üstüne bir de beyazlatan bir diş macununun ‘en iyisi’ olduğunu düşünmektedir. Ancak, bunlar yeterli değildir.
İyi bir diş macununda aranması gereken özellikler ise şunlardır:
Aktif Etken Maddeler
İyi bir diş macunu; koruyucu, çürük önleyici ve kısmen de olsa tedavi edici maddelerden oluşmalıdır. İçeriğinde çürükleri önleyen florür, hassasiyeti azaltan potasyum nitrat veya antibakteriyel etkiler gibi etkin maddeler bulunmalıdır.
Düşük Aşındırıcılık
Diş macunu tercihinde, diş minesine zarar vermeyen ve kontrollü aşındırma seviyesine sahip olanlar dikkat çekmektedir. Öyle ki pH değeri yaklaşık 7 civarında olan diş macunları, diş minesinin zamanla aşınmaması adına çok daha uygundur.
Klinik Onaylar
Kullanılacak diş macununun klinik onaylı olması, güvenilirlik ve etkinlik açısından önemlidir. Özellikle diş hekimi onaylı ve florür içeren macunlar ile diş çürümesi önlenebilir ve ağız sağlığı korunabilir. Hassas dişler içinse klinik testlerle doğrulanmış formüllerin kullanılması gerekir.
Kullanım Amacına Uygun Formül
Diş macunları, kullanım amacına göre (beyazlatma, hassasiyet, genel bakım vb.) ve diş hekiminin önerisiyle seçilmelidir. Herhangi bir diş macununun uzun vadede fayda yerine zarara neden olması bir ihtimaldir. Özellikle diş eti sorunları yaşayan kişilerin klorheksidin, triklosan veya çinko sitrat gibi antibakteriyel bileşenleri içeren macunlar kullanması gerekebilir.
Diş Macunlarındaki pH Dengesinin Önemi
Power of Hydrogen ya da kısa adıyla pH, herhangi bir maddenin asitlik veya alkalilik derecesini gösteren bir ölçüdür. Bu ölçünün dengeli olması, diş macunlarında da gereklidir.
Bunun nedenleri ise şöyledir:
Mine Koruması
Ağız ortamının doğal pH’ı genellikle hafif asidiktir. Çok asidik ya da çok alkali macunlar, diş minesine zarar verebilir. Bu yüzden pH değeri yaklaşık nötr veya hafif nötr (7 civarı) olan macunlar idealdir.
Ağız Florasının Dengesi
Ağızda asit üreten bakteriler, özellikle karbonhidratlı yiyeceklerden sonra pH’ı düşürür. Bu da asidik ortam oluşmasına sebep olur. Düşük pH, plak oluşumunu ve çürüme riskini artırabilir. pH dengesi, bu asidik dalgalanmalara karşı denge oluşturarak florayı korur.
Ağız Dokularının İrritasyonu
Çok yüksek veya çok düşük pH’lar, diş eti ve ağız mukozasında irritasyona yol açabilir. Düzenli olarak kullanılan dengeli pH’lı macunlar ise diş eti sağlığına destek olur.
Aşınma ve Florid Etkisi
Florür içeren macunlar, diş minesini güçlendirmek için kullanılır. Ancak florürün etkinliği pH’a bağlıdır. Genelde güvenli ve etkili pH aralığında (nötre veya hafif alkali) çalışır. Düşük pH, florürün etkinliğini sınırlayabilir ve bazı durumlarda diş minesinin olumsuz etkilenmesine neden olabilir.
Diş Macunu Seçimi Nasıl Yapılmalıdır?
Diş macunu seçiminde birtakım kritik unsurlar vardır:
Yaşınızı Dikkate Alın ve İhtiyaçlarınızı Belirleyin
Çocuklar, yetişkinler ve hassas dişliler için farklı ihtiyaçlar vardır. Bu yüzden macunların kişisel özelliklere uygun olması gerekir.
İçindekiler Listesini Okuyun
Etiket üzerinde florür miktarı, aşındırıcı seviyeler, antibakteriyel bileşenler gibi ifadeler mutlaka kontrol edilmelidir. Bu konuda uzman diş hekiminden yardım alınması önerilir.
Diş Hekiminizin Tavsiyesine Göre Hareket Edin
Kişisel ağız sağlığı durumu hakkında en doğru yönlendirmeyi diş hekimleri yapar. Bu nedenle sırf daha popüler olduğu için seçilecek bir diş macununun kullanımından genellikle kaçınılmalıdır.
Günlük Kullanım Sıklığını ve Miktarını Doğru Ayarlayın
Yetişkinler için bezelye tanesi büyüklüğü yeterlidir. Çocuklar içinse ince bir tabaka uygun olacaktır.
Hassas Dişler İçin Diş Macunu Seçimi
Hassas dişler için diş macunu seçimi yaparken, formülünde ‘hassas diş’ ibaresini bulunan ürünlerin tercih edilmesi önemlidir. Düşük aşındırıcılık özelliği bulunan ve mineralleri koruyucu bileşenler içeren bu ürünler, sıcak ve soğuk gibi uyaranlara hassas kişiler için çok daha uygundur.
Bu durumda, şu içeriklere sahip ürünler kullanılabilir:
- Potasyum Nitrat İçerenler: Sinirleri sakinleştirir, hassasiyeti azaltır.
- Stannous Florür İçerenler: Çürük önlemede etkilidir, hassasiyet kontrolü sağlar.
Diş Macunu Markası Önemli Midir? Hangi Diş Macunu Markası Daha İyidir?
Bir diş macununun markasından çok içeriği önemlidir. Elbette ki popüler birçok marka, oldukça kaliteli içeriklere sahip olabilir. Her durumda florür içeren, diş eti sağlığına ve diş minesi korumasına odaklanan ürünler tercih edilmelidir. Bununla birlikte, en iyi olduğu düşünülen marka, herkes için aynı faydayı sağlamayabilir.
Florürlü Diş Macunları Çocuklar İçin Güvenli Midir?
Çocuklarda florür konusu yetişkinlere oranla daha hassastır. Florürün potansiyel yan etkileri çocuklarda çok daha kolay görülebilir. Bu sebeple florürlü diş macunu kullanımında yaş sınırına dikkat edilmelidir.
- 3 Yaşından Küçük Çocuklarda: Florürsüz diş macunu önerilir.
- 3 Yaş Sonrası: Düşük florürlü diş macunları kullanılabilir ve miktarı diş hekimi önerisine göre belirlenmelidir.
Çocuklar diş macununu yutma eğiliminde olabilir ve bu da florürün fazla alınmasına yol açabilir. Bu yüzden özellikle küçük yaştaki çocukların fırçalama sırasında mutlaka ebeveyn gözetiminde olması tavsiye edilir.
Florürlü Diş Macunları Kimler İçin Uygun Değildir?
Florür, genel sağlığı uygun herkes için önerilse de bazı istisnalar olabilir:
Florür Alerjisi
Bazı kişilerde florüre veya diğer diş macunu bileşenlerine karşı alerjik reaksiyon görülebilir. Bu durumda florürsüz alternatifler tercih edilmelidir.
Farklı Yerlerden Florür Alımı
Bazı yerleşke bölgelerindeki içme sularında florür oranı daha yüksek olabilir. Bu da kontrolsüz florür alımı anlamına gelir. Bu bölgelerde yaşayan kişilerin de florürlü diş macunlarını kullanırken kontrollü davranmaları veya doğal içerikli macunları tercih etmeleri faydalı olacaktır.
Tedaviye Nasıl Başlayabilirim?
Yeni bir gülümsemeye doğru yolculuğa başlamaya hazırsanız, bugün ücretsiz danışma randevusu almak için bizimle iletişime geçin!
