Pedodontist Kimdir?
Ağız ve diş sağlığına bebeklik döneminden itibaren dikkat edilmelidir. Sağlıklı dişlere sahip olabilmek için bebeklik döneminden itibaren düzenli kontrollerin yapılması ve gerekli durumlarda yapılan müdahaleler ile ağız ve diş sağlığının korunması esastır. Doğumdan ergenliğe kadar yani 0 – 13 yaş aralığında ağız ve diş sağlığı ile ilgilenen diş hekimliği alanı pedodonti olarak tanımlanmaktadır.
Pedodontist ya da pediatrik diş hekimi bebeklikten gençlik dönemine kadar bebek ve çocuk ağız sağlığı ile ilgili kontrol, teşhis ve tedavi süreçlerinde uzmanlaşan diş hekimleri olarak ifade edilebilir. Yetişkinlik döneminde sağlıklı dişlere sahip olunabilmesi için bebeklikten itibaren ağız ve diş sağlığına dikkat edilmesi gerekmektedir.
Bu noktada hem ailelerin hassasiyeti hem de pedodontistlerin doğru müdahaleleri büyük önem taşımaktadır. Bebeklerde süt dişleri 6. aydan itibaren çıkmaya başlar. Süt dişleri ya da geçici dişler 6-7 yaşlarından itibaren düşme başlayarak yerlerini ana dişlere bırakırlar.
Çocukluk döneminde süt dişlerine doğru bakımın uygulanması, çürük söz konusu olduğunda dişin konumuna ve durumuna göre gerekli tedavilerin yapılması yetişkin dişlerinin sağlıklı olabilmesi adına önem taşır. (1)
Pedodontistler Neler Yapar?
Pedodontistler bebeklikten itibaren gelişim çağına kadar yaklaşık olarak 0 – 13 yaş aralığında, bebeklerin ve çocukların ağız ve diş sağlığı özelinde tetkik ve tedaviler üzerinde çalışırlar.
- Ağız ve diş sağlığı kontrolleri,
- Diş temizliği ve florür tedavileri,
- Diş yapısındaki bozuklukların düzeltilmesi,
- Uygun olmayan ısırma davranışının düzeltilmesi,
- Diş hasarlarının onarılması,
- Kanal tedavisi,
- Biberon çürüğü tedavisi,
- Fissür örtücü uygulamalar
- Diş eti hastalıklarının tedavi edilmesi,
- Diyabet, astım, saman nezlesi veya DEHB kaynaklı ağız sağlığı sorunlarının erken dönem teşhisi ve tedavisi pedodontistler tarafından uygulanan tedavilerden bazılarıdır. (2)
Süt Dişi Nedir?
Süt dişleri embriyonik aşamada gelişen ve çoğunlukla doğumdan 6 ay sonra çıkmaya başlayan geçici dişlerdir. 10 adet alt çenede, 10 adet üst çenede olmak üzere toplamda 20 adet vardır.
Bebeklerde Diş Gelişimi
Bebeklerde ilk dişler, geçici dişler ya da daha yaygın ifade ile süt dişleri başlangıç dişi olarak kabul edilir ve toplamda 20 adettir.
- 4 adet birinci süt azı dişi,
- 4 adet ikinci süt azı dişi,
- 4 adet köpek dişi,
- 4 adet yan kesici dişi,
4 adet merkezi/orta kesici dişi olmak üzere toplamda 20 adet diş bebeklik döneminde çıkar. (3) 20 dişin çıkış zamanları ve süreleri farklılık gösterir. Üst ve alt çenede çıkacak aynı dişlerin zamanlarında farklılık gözlenebileceği unutulmamalıdır.
Bebeklerde diş çıkışı genellikle 6. ay itibarıyla başlasa da bazı durumlarda gecikmeler olabilir. Bu süreyi genel olarak 6 – 12 ay aralığında ifade etmek doğrudur. Süt dişlerinin tamamının 33. ayda çıkmış olması beklenir.
Bebeklerde ilk çıkan süt dişi genellikle merkezi/orta kesici olarak tanımlanan alt çenedeki orta ön dişlerdir. Bu dişlerin sonrasında ikincil olarak yine alt çenede yan kesici dişler çıkar. Sonrasında ise üst kesici dişler gelir. (4)
Çocuklarda Diş Yapısı
Çocuklarda diş yapısı genel olarak yetişkin dişler ile aynıdır ancak ufak farklılıklar olduğunu söylemek mümkündür.
Diş Minesi: Mine dişleri koruyan sert dış yüzey olarak tanımlanabilir. Mine süt dişlerinde daha incedir ve bu da dişlerin deformasyona daha açık olmasını sağlar.
Renk: Süt dişleri daha beyaz gözükür bunun nedeni diş minesinin daha ince olmasıdır.
Boyut: Süt dişleri kalıcı dişlerden küçüktür.
Kök: Süt dişlerinin kök yapısı daha kısa ve incedir çünkü dökülmek üzere çıkarlar. (5)
Süt Dişi Neden Dökülür?
Süt dişleri yer tutucu görevi yapar. Pek çok memelide süt dişi ve kalıcı diş vardır. Bu durumun temelinde çene yapısı vardır. Süt dişleri yer tutucu olarak hareket ederler ve çenede kalıcı dişler için yer açarlar. Süt dişleri insanlarda genellikle 6 yaş civarında düşmeye başlar ancak tüm dişler bir anda düşmez.
Ana diş ya da kalıcı diş olarak ifade ettiğimiz dişler sürmeye hazır hale geldiğinde süt dişi kökü erimeye başlar ve diş dökülür. Bu şekilde kalıcı dişin yeri açılmış olur. (6)
Süt Dişi Tedavi Edilmeli midir?
Süt dişleri çoğu zaman geçici dişler olduğu için ihmal edilmektedir ancak bu kesinlikle ama kesinlikle yapılmaması gereken bir davranıştır. Süt dişlerinin sağlıklı olması ağız ve çene yapısı açısından büyük bir önem taşır. Bunun yanı sıra sağlıklı süt dişleri bebek ve çocuk gelişimi açısından da büyük öneme sahiptir.
Süt dişleri ana dişlerin yerini tutarlar bu nedenle bakımı ve tedavisi yapılmadığı için kaybedilen süt dişleri yetişkin dişlerde şekil bozuklukları yaşanmasına neden olabilir. Ayrıca süt dişleri çiğneme ve konuşma açısından büyük öneme sahiptir. Çocukların konuşma bozuklukları yaşamamaları, çiğneme sorunlarına bağlı gelişim sorunları yaşamamaları için süt dişlerinin sağlıklı olması gerekir. (7)
Kalıcı Dişler Ne Zaman Çıkar?
Süt dişlerii doğumdan sonra genellikle 6. ay itibarıyla çıkmaya başlar. Süt dişlerinin tamamı 2,5 – 3 yaşından itibaren çıkmış olur. Süt dişlerinin tamamen dökülmesi 12 yaşına kadar devam eder. İlk süt dişi dökülmesi yaklaşık olarak 6 yaşında gerçekleşir ve yetişkin dişler çıkmaya başlar. İlk süt dişinin dökülmesinden sonra süt dişleri sırayla dökülmeye ve yerine kalıcı dişler gelmeye başlar.
6 – 12 yaş aralığında ağızda hem süt dişleri hem de kalıcı dişler bulunur. (8) Bazı çocuklarda ilk çıkan kalıcı dişler azı dişleridir bazılarında ise kesici dişler ortaya çıkar. 13 yaşına kadar 28 adet kalıcı dişin büyük bir kısmının çıkmış olması gerekir. 20 yaş dişi olarak adlandırılan 4 adet üçüncü azı dişi ise 17 – 21 yaş aralığında çıkar ve toplam diş sayısı 32 olarak tamamlanmış olur.
20 yaş dişlerinin çıkması ile ilgili gecikmeler ve sorunlar olabileceği unutulmamalıdır. (9)
Tedaviye Nasıl Başlayabilirim?
Yeni bir gülümsemeye doğru yolculuğa başlamaya hazırsanız, bugün ücretsiz danışma randevusu almak için bizimle iletişime geçin!
Çocuklarda Diş Sorunları
Bebeklerde ve çocuklarda görülen yaygın diş sorunları hem dönemsel ağız ve diş sağlığı açısından problemler yaşanmasına neden olur hem de kalıcı dişlerin çıkışı ile ilgili olası sorunları gündeme getirir. Diş çürümesi, parmak emme, dil itme, erken diş kaybı, biberon çürüğü ve dudak emme gibi sorunlar çocuklarda yaygın görülen ağız ve diş sağlı problemleri olarak ifade edilebilir. (10)
Biberon Çürüğü
Erken çocukluk dönemi çürüğü, emzirme çürüğü ya da biberon sendromu olarak da adlandırılan bu durum bebek dişlerinin şekerli içeceklere ve şekere sık temas etmesi sonucunda meydana gelir. Emzirilen bebeklerin ağızlarında yutmadıkları süt ile uyumaları ya da sütü tutmaları halinde dişin çürüme riski ortaya çıkar.
Biberon çürüğünün engellenmesinde şekerli besin tüketimine dikkat edilmesi, emzirme ve beslenme sonrası bebeğin bir miktar su içmesi önemli bir yere sahiptir. Süt dişlerinin çürümesi diş apsesine ve vücudun farklı yerlerine enfeksiyon yayılmasına neden olabilir. (11)
Erken Diş Kaybı
Çürüme veya travmaya bağlı durumlara bağlı olarak erken diş kaybı meydana gelebilir. Süt dişlerinde erken diş kaybı kalıcı dişlerin hizalanmasında sorunlara neden olabilir. Dişin eğik, çarpık, yanlış hizalanmış olarak çıkması şekil bozukluğunun yanı sıra çiğneme sorunlarına ve temporomandibular eklem sorunlarına neden olabilir. Bu nedenle erken diş kaybı mutlaka takip edilmelidir. Erken diş kaybın durumunda meydana gelebilecek sorunları engellemek için yer tutucu tedavisi uygulanabilir. Bu tedavi düşen dişin tuttuğu alanın korunmasını sağlar. Bu sayede diğer dişlerin hizalanmasında bir sorun ortaya çıkmamakla birlikte düşen süt dişinin yerine gelecek yetişkin dişin yeri de korunmuş olur.
Diş Hassasiyeti
Süt dişlerinin minesi yetişkin dişlerine kıyasla daha incedir. Bu nedenle mine çok daha kolay aşınır ve hassasiyet meydana gelir. Bu durumun bir sonraki adımı da diş çürümesidir. Diş hassasiyeti çocuklarda beslenme sorunlarına neden olabileceği gibi diş kaybına da neden olabilir.
Diş Eti Hastalıkları
Çocuklarda diş eti hastalıkları üç farklı şekilde ortaya çıkar.
- Kronik diş eti iltihabı
- Agresif periodontitis
- Genelleştirilmiş agresif periodontitis olarak ifade edilen bu sorunların mutlaka tedavi edilmesi gerekir.
Kronik diş eti iltihabı: Parlak kırmızı renge sahip ve çok kolay kanayan diş etleri ile karakterizedir.
Agresif periodontitis: Genellikle ergenlik döneminde görülen bu sorun dişleri destekleyen dokular arasında yer alan alveolar kemik kaybı ile karakterizedir.
Genelleştirilmiş agresif periodontitis: Ergenlik döneminde ortaya çıkar ve tüm ağzı etkiler. Büyük diş taşları, plak birikintileri, iltihaplı diş etleri ve dişlerde gevşeme vardır.
Parmak Emme
Bebeklerin parmaklarını, oyuncaklarını ve emziklerini emmeleri normal ve sağlıklı bir durumdur. Ancak parmak emmenin belirli bir yaştan sonra devam etmesi kalıcı dişlerin hizalanmasında sorunların meydana gelmesine neden olabilir. Emmenin sıklığına ve süresine bağlı olarak diş hizalanmasında problem, aşırı ısırma davranışı ve telaffuz sorunları ortaya çıkabilir.
Dil İtme
Dilin üst kısmının dudaklara doğru itilmesi davranışı dil itme olarak adlandırılır. Bu durum ön dişlerde baskı oluşmasına ve onların daha çıkıntılı durmasına neden olur. Dil itme konuşma ve ısırma sorunlarına neden olabileceği için mutlaka tedavi edilmesi gereken bir durumdur.
Dudak Emme
Parmak emme ile benzer bir durumdur ve diş hizalarında bozulma, aşırı ısırma ve konuşma sorunları gibi problemlere neden olabilir.
Süt Dişlerinde Tutunma
Bazı durumlarda süt dişi gevşemez ve alttaki kalıcı diş aynı yerden çıkmaya başlar. Süt dişinin tutunması durumu aynı alanda iki diş olması veya kalıcı dişin bulunmaması sebebine bağlı ortaya çıkabilir.
Çocuk Diş Hekimliği Nedir?
Pedodontist ya da pediatrik diş hekimi olarak da adlandırılan çocuk diş hekimliği; bebeklerde ve çocuklarda meydana gelen diş problemlerinin teşhisini ve tedavisini yapan alandır. Çocukluk döneminde süt dişlerinde çürük tüm çocuklarının %50’sinde görüldüğü bilinen bir sorundur.
Bebeklik ve çocukluk döneminde yaşanan ağız ve diş sağlığı sorunlarının önüne geçilmesi hem gelişimsel sorunları hem de uzun vadede kalıcı dişlerde yaşanabilecek sorunları engellemeye yardımcı olur. Bebeklik ve çocukluk döneminde ağız ve diş sağlığı üzerine uzmanlaşan kişiler çocuk diş hekimi olarak tanımlanır.
Çocuk Diş Hekimliği Hangi Alanlarda Çalışır?
Çocuk diş hekimliği oldukça kapsamlı bir çalışma alanına sahiptir. Süt dişlerinin de mutlaka kalıcı dişler gibi bakım görme ihtiyacı olması, süt dişlerinde meydana gelen sorunların uzun vadeli zararları göz önünde bulundurulduğunda çocuk diş hekimliğinin çalışma alanları genişler.
- Ağız ve diş sağlığı muayeneleri
- Ortodonti
- Koruyucu diş bakımı
- Diş eti hastalıkları
- Diş çürükleri çocuk diş hekimliği alanları arasında yer almaktadır.
Çocuklara Uygulanan Tedaviler
Flor uygulamaları: Flor çocuk ya da yetişkin diş minesinin güçlendirilmesinde kullanılan bir mineraldir. Uygulama süt dişlerinde minenin kalıcı dişlere kıyasla daha ince olması sebebiyle yapılır. Çocuk dişlerinin çürüme eğiliminin fazla olması sebebiyle yapılan flor uygulamaları ile dişin yapısı güçlendirilir. Jel yapıdaki flor dişlere sürülür ve yaklaşık 4 dakika sonunda ağızda biriken flor tükürülür. Uygulama 4 yaş ve üzeri çocuklar için uygundur.
Fissür Örtücü Uygulaması: Fissür diş yüzeyinde bulunan ve temizlenmesi zor olduğu için bakteri birikiminin meydana geldiği olukların adıdır. Fissür örtücü uygulama diş yüzeyindeki fissür adı verilen olukların bir jel ile örtülmesi ile yapılır.
Yer tutucular: Süt dişlerinin zamanından önce kaybedilmesi durumunda çevredeki dişlerin hizalarında değişim olmaması ve çıkması beklenen kalıcı dişin yer sorunu yaşamaması adına yer tutucular kullanılabilir. Yer tutucu uygulaması kayıp dişin tutması gereken alanı koruma amacıyla yapılır. Kayıp diş sayısına ve dişin durumuna göre tutucu sabit veya hareketli olarak tasarlanabilir.
Dolgu: Süt dişlerine dolgu uygulaması hem süt dişini hem de kalıcı dişin yerini korumak açısından tercih edilmektedir. Süt dişlerinin tedavi gereksinimi olmadığı inancı yanlıştır ve tedavi edilmemeleri uzun vadede ciddi sorunların ortaya çıkmasına neden olabilir. Bu nedenle işlem sırasında diğer dişlere zarar verilmemesi önceliği ile süt dişlerine hassas bir şekilde dolgu yapılması ihmal edilmemesi gereken bir tedavidir.
Ortodonti Tedavileri: Gerekli olması halinde erken dönemde başlayan ortodonti tedavileri tercih edilebilmektedir. Süt dişlerinin tamamı dökülmeden veya kalıcı dişlerin tamamı çıkmadan önce ortodonti tedavisi planlaması yapılabilir. Ortodontik yaklaşım erken dönemde başlamalıdır. 3 – 4 yaşından itibaren ağız ve diş fonksiyonlarının izlenmesi ve çene yapısının gelişim süreçlerinin takip edilmesi gerekebilir. 7 yaşından önce ortodonti tedavisi ihtiyacının belirlenmesi mümkündür.
Çocuklarda ortodonti tedavisine başlanması için tüm süt dişlerinin dökülmesini bekleme gereksinimi yoktur. Ortodonti tedavileri her yaşta uygulanabilir olsa da erken dönemde başlayan tedavilerin uygulama süresi kısalırken tedaviler çok daha konforlu planlanabilir.
Kanal Tedavisi: Kanal tedavisi çocuklarda süt dişlerini kurtarmak amacıyla yapılabilen bir tedavi türüdür. Süt dişi kaybının önlenmesi esası ile tedavi yapılabilir. (12) Kanal tedavisinin çok hassas bir şekilde yapılması gerekir. Süt dişlerinin kökleri, ana dişlere kıyasla çok daha hassas ve kısa olduğu için tedavinin özenle ve mutlaka uzman hekimlerce yapılması gerekir.
Amputasyon Tedavisi: Bu tedavi kanal tedavisinden farklı olarak pulpanın enfekte olan, iltihaplanan ya da çürüyen kısmının çıkarılması ve kalan kısmının geride bırakılması esası ile yapılmaktadır. Çocuklarda amputasyon tedavisinin işe yaramaması durumunda kanal tedavisi veya dişin çekilmesi gündeme gelebilir.
Çocuklarda Ağız ve Diş Sağlığı
Çocuklarda ağız ve diş sağlığına dikkat edilmesi hem gelişimsel açıdan hem de ana dişlerin düzgün hizalanabilmesi için büyük öneme sahiptir. Çocuklarda diş çürümesi oldukça yaygın görülen bir durumdur. Çürük diş erken dönemde diş kaybına ve buna bağlı sorunlara neden olabildiğinden mutlaka tedavi edilmelidir ancak öncelik her zaman çocuklara ağız ve diş sağlığı eğitimi verilmesidir.
Çocukluk döneminde diş fırçalama alışkanlığının kazandırılması ağız ve diş sağlığının korunması açısından büyük öneme sahiptir. Gerekli görülmesi halinde flor uygulamaları ve fissür örtücüler ile diş kaybına neden olabilecek durumların önüne geçilebilir. (13)
- Yemeklerden sonra bebeklerin diş etlerini temiz ve yumuşak bir bez ile silmek,
- Bebeklerin biberon ile uyumasına izin vermemek,
- Bebeklerin emziklerine şeker içeren gıdalar sürmemek,
- Bebeklerin şekerli besin tüketimine dikkat etmek,
- 2 yaşından itibaren günde iki kez diş fırçalanmasına özen göstermek,
- İlk süt dişinin çıkması ile birlikte ama en geç 1 yaşından itibaren düzenli diş kontrollerine başlamak bebeklerde ve çocuklarda ağız ve diş sağlığını korumak için mutlaka yapılması gerekenlerdir. (14)
Tedaviye Nasıl Başlayabilirim?
Yeni bir gülümsemeye doğru yolculuğa başlamaya hazırsanız, bugün ücretsiz danışma randevusu almak için bizimle iletişime geçin!
Kaynaklar
[1] https://coastaldentalcare.com.au/what-is-digital-dentistry/
[2] https://www.chisholmtraildental.com/blog/2018/08/08/what-is-digital-dentistry/
[3] https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/digital-dentistry
[4] https://www.aegisdentalnetwork.com/idt/2016/10/what-to-choose-conventional-methods-or-cad/cam
[5] https://brightdentistry.com/the-benefits-of-digital-dentistry/#:~:text=The%20Benefits%20of%20Digital%20Dentistry%20Include%3A&text=A%20better%20experience%20for%20patients,dental%20issues%20before%20they%20happen.
[6] https://www.yourdentistryguide.com/digital-impressions/#:~:text=The%20digital%20impression%20typically%20is,image%20as%20it%20is%20captured.
[7] https://blog.ddslab.com/dental-digital-impressions-explained#:~:text=A%20digital%20impression%20is%20a,soft%20tissues%20in%20the%20mouth.
[8] https://www.fdiworlddental.org/cadcam-dentistry
[9] https://www.discoverydentistry.com/blog/2015/09/what-is-cerec-and-what-are-its-benefits#:~:text=CEREC%20is%20the%20short%20term,can%20leave%20Discovery%20Dental%20sooner.
